Nëse keni pyetur ndonjëherë veten pse disa njerëz kanë sy blu, shkenca duket se ka gjetur një përgjigje mjaft interesante.
Në fillimet e historisë njerëzore, të gjithë njerëzit kishin sy ngjyrë kafe. Por gjithçka ndryshoi pas një mutacioni gjenetik që preku gjenin OCA2, duke ndikuar drejtpërdrejt në mënyrën se si prodhohet melanina, pigmenti që përcakton ngjyrën e syve.
Studiues nga Universiteti i Kopenhagenit kanë arritur në përfundimin se ky ndryshim lidhet me një paraardhës të vetëm, i cili ka jetuar rreth 6,000 deri në 10,000 vite më parë. Pikërisht ky mutacion bëri që ngjyra kafe e syve të “zbehej”, duke krijuar nuancën blu që njohim sot.
Edhe pse zakonisht mësojmë se sytë blu janë rezultat i një gjeni recesiv që do të thotë se duhet të trashëgohen nga të dy prindërit për shumë kohë nuk dihej origjina e këtij ndryshimi.
Hulumtimi i drejtuar nga profesori Hans Eiberg zbuloi se çelësi nuk qëndron vetëm tek OCA2, por edhe tek një tjetër gjen, HERC2, i cili vepron si një “ndërprerës”. Ky gjen kontrollon aktivitetin e OCA2 dhe në disa raste e redukton prodhimin e melaninës, duke bërë që sytë të duken blu.
Ajo që e bën këtë zbulim edhe më intriguese është fakti se të gjithë njerëzit me sy blu ndajnë të njëjtin mutacion në ADN. Kjo sugjeron se ata kanë një paraardhës të përbashkët.
Shkencëtarët besojnë se ky mutacion u përhap gjatë migrimit të hershëm të njerëzve nga Afrika drejt Evropës, çka shpjegon pse sytë blu janë më të zakonshëm tek popullsitë me origjinë evropiane.
Ndërkohë, studime të tjera kanë treguar se edhe ngjyrat më të rralla të syve, si jeshilja, lidhen me nivele më të ulëta të melaninës, por përmes mekanizmave të ndryshëm nga ata që krijojnë sytë blu.